Περιεχόμενο Μαθήματος

 

Γνωριμία των βασικών αρχών της διαθρησκειακής εκπαίδευσης για τη διεξαγωγή ορθού και εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ του χριστιανισμού και των σύγχρονων μεγάλων παγκόσμιων θρησκειών. Σημεία σύγκλισης και απόκλισης των αρχών των μεγάλων θρησκειών προς τις θεμελιώδεις αρχές της χριστιανικής διδασκαλίας για την αλληλοκατανόηση και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών. Ο διαχρονικός διάλογος μεταξύ Ανατολικής Χριστιανικής Εκκλησίας και Ισλάμ. Διαθρησκειακή εκπαίδευση, διαθρησκειακός διάλογος, παγκόσμιες πρωτοβουλίες, πρωτοβουλίες των Θεολογικών Σχολών Θεσσαλονίκης και Αθηνών, της Εκκλησίας της Ελλάδος και των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων, συνέδρια διαθρησκειακού διαλόγου.

Μαθησιακά Αποτελέσματα
• Να γνωρίσουν την ιστορική πορεία του διαλόγου των Εκκλησιών της Ανατολής με το Ισλάμ
• Να μάθουν πότε αρχίζει επισήμως στη σύγχρονη Εποχή ο Διαθρησκειακός Διάλογος
• Να εξασκηθούν στις βασικές αρχές και δεξιότητες του διαθρησκειακού διαλόγου
• Να ευαισθητοποιηθούν σε θέματα κατανόησης και διαλόγου με ανθρώπους διαφορετικών ταυτοτήτων, θρησκευτικών, γλωσσικών και πολιτισμικών
• Να εξασκηθούν στην απόκτηση διαθρησκεικών δεξιοτήτων
Γενικές Ικανότητες
  • Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
  • Λήψη αποφάσεων
  • Εργασία σε διεθνές περιβάλλον
  • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
  • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
  • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
  • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης

Βασικός σκοπός του Μαθήματος είναι να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίον τα βιβλικά, πατερικά, λειτουργικά και δογματικά κείμενα, μπορούν να αποτελέσουν μορφωτικά περιεχόμενα του Μαθήματος των Θρησκευτικών. Ως εκ τούτου επιχειρείται μία διδακτική ανάλυση πάνω στα περιεχόμενα που κομίζουν τα κείμενα αυτά· παράλληλα αναδεικνύεται η σημασία που μπορεί να έχουν για τη ζωή των μαθητών, ως κείμενα προβληματισμού πάνω σε σε θεμελιώδη ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, κυρίως, βέβαια, σε άμεση αναφορά με τις βασικές πτυχές της ορθόδοξης θεολογίας. Τέλος, επισημαίνονται θέματα διδακτικής μεθοδολογίας, προκειμένου τα περιεχόμενα των κειμένων αυτών να γίνουν προσιτά στους μαθητές.

Το μάθημα εντάσσεται στα μαθήματα της Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Περιγραφή:  Η διασύνδεση των Α.Π. με τις εσωτερικές λειτουργίες της εκπαιδευτικής διαδικασίας (εκπαιδευτική πολιτική, εκπαιδευτικοί σκοποί, διδακτικό υλικό, εκπαιδευτική τεχνολογία, διδακτική πράξη, δάσκαλος, μαθητής, κ.τ.λ.). - Η «αρχιτεκτονική» της διδασκαλίας και ο λεπτομερής προγραμματισμός της εκπαιδευτικής γνώσης. - Τα διδακτικά συστήματα, τα μοντέλα, οι στρατηγικές και τα μέσα, καθώς και τα κριτήρια επιλογής τους - Η χρήση και διαχρονική εξέλιξη των μέσων της εκπαιδευτικής τεχνολογίας (Ο/Α, Η/Υ, πολυμέσα και άλλα τεχνολογικά επιτεύγματα).

Στο πλαίσιο του μαθήματος αυτού αναπτύσσονται τα θέματα που άπτονται της διδακτικής προσέγγισης του Μαθήματος των Θρησκευτικών στην εκπαίδευση. Πιο συγκεκριμένα παρουσιάζονται η θέση του ΜτΘ στην εκπαίδευση και οι κύριοι παράγοντες που εμπλέκονται σ' αυτό. Τα σχετικά αναλυτικά προγράμματα, η διδακτέα ύλη του ΜτΘ και οι βασικές μεθοδολογικές προϋποθέσεις σχεδιασμού του ΜτΘ. Η μεθοδολογία, διάρθρωση και διεξαγωγή της διδασκαλίας του ΜτΘ. Η ενσωμάτωση και η αξιοποίηση των εφαρμογών των ΤΠΕ (Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας) σε όλες τις φάσεις πραγματοποίησης της διδασκαλίας του ΜτΘ και γενικότερα στη σχολική τάξη. Ιδιαίτερα ο σχεδιασμός και ανάπτυξη σχεδίων διδασκαλίας και σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων για τα Θρησκευτικά με ΤΠΕ. Αξιολόγηση της διδασκαλίας και μέτρηση της σχολικής επίδοσης των μαθητών στο ΜτΘ. 

Στο μάθημα μελετάται ο τρόπος με τον οποίο οι εκκλησιαστικοί θεσμοί οργάνωσης και διοίκησης των κυριοτέρων χριστιανικών ομολογιών μπορούν να συμβάλουν στην οικουμενική προσέγγιση των χριστιανών. Επίσης προσεγγίζονται συγκριτικά κείμενα του ΠΣΕ που αναφέρονται στους κυριότερους θεσμούς οργάνωσης και διοίκησης των χριστιανικών ομολογιών όπως για παράδειγμα το συνοδικό σύστημα, ο ρόλος του επισκόπου, η θέση των κληρικών και των λαϊκών, η στάση απέναντι στην πολιτική εξουσία. Εξετάζεται ακόμη η στάση των Ορθοδόξων έναντι των εταίρων τους στο διάλογο και στις οικουμενικές επαφές. Στο πλαίσιο αυτό θα μελετηθούν σε ομάδες εργασίες οι επίσημες τοποθετήσεις των Ορθοδόξων Εκκλησιών στην Οικουμενική Κίνηση όλου του προηγούμενου αιώνα για να διαπιστωθεί εάν έχει δοθεί απάντηση για τη θέση των άλλων χριστιανικών Εκκλησιών στην εκκλησιολογική αυτοσυνειδησία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. 

Σκοπός τῆς εἰσαγωγικῆς στή δογματική ἐπιστήμη γνώσης εἶναι ἡ συστηματική ἐξέταση τῶν θεολογικῶν ἐκκλησιαστικῶν μνημείων πού ἀποτυπώνουν τήν πίστη τῆς ἐκκλησίας γιά τήν ἀνθρώπινη σωτηρία. Ἡ πρόκληση τῶν αἱρέσεων ἐξετάζεται στό πλαίσιο ὅπου φαίνεται ὅτι παρακινεῖ τούς ἐκκλησιαστικούς συγγραφεῖς νά ἐκφραστοῦν καί νά περιγράψουν αὐτή τήν πίστη πού ἀναλύεται ἀπό τίς ἁγιογραφικές της ρίζες καί ἀντιτίθενται σέ ὅποια ἀπειλή προσβάλλει τή βίωση τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου ὡς καθολικοῦ γεγονότος ἐν Θεῶ. Τό μάθημα δέν περιορίζεται στήν ἁπλή παράθεση στοιχείων, ἀλλά κινεῖται στό πλαίσιο τῆς συστηματικῆς διασύνδεσης τῶν ἱστορικών γεγονότων θεολογικῆς σημασίας, με ταυτόχρονη ἐξέταση τῆς γένεσης καί τῆς δράσης τῶν δυνάμεων πού ὁδηγοῦν στή μορφολογική ἀνάπτυξη τῶν δογμάτων. Σαφῶς ἡ ἱστορία τῶν δογμάτων μᾶς εἰσαγάγει καί στούς κοινωνικοπολιτικούς παράγοντες καί τήν καθημερινή ζωή τοῦ ἀνθρώπου στήν ἱστορία, ὥστε νά κατανοήσουμε τίς διαιρέσεις στό πολιτικοκοινωνικό ἐπίπεδο, στόν βαθμό πού αὐτές ἔκαναν (ἤ γινόντουσαν) ὄργανο (ἀπό) τή θεολογία. Ἡ χριστιανική θεολογική εἰκόνα δέν ἔμεινε ἀνά τούς αἰῶνες ἀκέραια. Εἶναι σπασμένη σέ κομμάτια. Ἡ ὀρθόδοξη θεολογία, πάντως, φαίνεται μέσα ἀπό τίς Οἰκουμενικές της Συνόδους νά μή θέλει νά χάσει ἀπό τό ὀπτικό της πεδίο τόν ὅλο Χριστό, τόν ὅλο Θεό καί τόν ὅλο Ἄνθρωπο. Ἡ ἐξέταση, λοιπόν, τῶν ἱστορικοδογματικῶν θεμάτων πού ἐπιχειροῦμε ἀναζητᾶ αὐτόν τόν ἐποπτικό προορισμό τῆς ἔκθεσης τοῦ δόγματος. Βεβαίως θά ἦταν ἀντιφατικό νά ἀναζητοῦσε κανείς κατά τόν ἀνωτέρω τρόπο τόν ἐπιστημονικό προβληματισμό σέ μία βιωμένη ἔκφραση ἀπό τά μνημεῖα τῆς ἐκκλησιαστικῆς παράδοσης χωρίς νά προσπαθεῖ ὡς βιούμενα γεγονότα νά τά συνδέσει μέ τήν ἀνάγκη τῆς σύγχρονης ἐποχῆς καί τῆς σύγχρονης θεολογίας. Ἔτσι ἐπιχειρεῖται ἡ σύνδεση αὐτή ὑπό τή μορφή τοῦ διάλόγου μέ τά νεότερα καί σύγχρονα θεολογικά ρεύματα, κάτι βέβαια πού γίνεται στήν περιφέρεια τοῦ εἰσαγωγικοῦ αὐτοῦ στή δογματική θεολογία μαθήματος.

Κριτική Θεολογική προσέγγιση της Δυτικής Θεολογίας από Ορθόδοξη άποψη.

Στο μάθημα παρουσιάζονται οι υπαρξιακές και γνωσιολογικές προϋποθέσεις της Ορθόδοξης δογματικής διδασκαλίας σε σύγκριση με τη σχολαστική και γενικότερα με τη δυτική θεολογία και παράδοση. Ακριβής έκθεση του περιεχομένου της Ορθόδοξης πίστης σε διάλογο με τη δυτική χριστιανοσύνη. Συνεξετάζονται οι ιστορικοί και πνευματικοί παράγοντες του χώρου, όπου διαμορφώθηκε η διατύπωση των δογμάτων (πολιτική, φιλοσοφία, τέχνη κ.ά.). Ο άξονας είναι τα δόγματα και τα σύμβολα.

Η Εικονομαχία συνιστά ένα ιστορικό γεγονός με προεκτάσεις και στην τέχνη. Πώς εκδηλώθηκε η έριδα περί τις εικόνες. Ποιές σύνοδοι έγιναν κατά την διάρκειά της. Ποιά προβλήματα δημιουργήθηκαν στο σώμα της Εκκλησίας και πώς αυτά επηρέασαν τις σχέσεις της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης με τις άλλες Εκκλησίες. Οι επιπτώσεις της Εικονομαχίας στην εκκλησιαστική τέχνη της περιόδου. Υπήρξαν καθοριστικές και σε ποιο βαθμό; Προσέγγιση του θέματος μέσα από την εκκλησιαστική γραμματεία σε συσχετισμό με την αναζήτηση και παρουσίαση παραστάσεων από τους διάφορους κλάδους της βυζαντινής τέχνης (εντοίχια ζωγραφική, ιστορημένα χειρόγραφα, φορητές εικόνες κ.ά.) 

Ο στόχος του μαθήματος είναι η πρώτη εξοικείωση των φοιτητών  με τη σπουδή της Θεολογίας και το ακαδημαϊκό πλαίσιο μέσα στο οποίο διδάσκεται. Γίνεται αναφορά στην έννοια της Εγκυκλοπαιδείας της Θεολογίας», με ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία του όρου εγκυκλοπαιδεία» και τη σχέση της  με την εγκύκλιο παιδεία. Στη συνέχεια γίνεται σύγκριση με την Εισαγωγή στη Θεολογία και την ιστορία της στην ακαδημαϊκή σκέψη και σπουδή, ενώ προσφέρεται μία θεμελιώδης προσέγγιση της σημασίας του όρου Θεολογία». Ακολούθως οι φοιτητές παρακολουθούν

διαχρονικά τη σπουδή της Θεολογίας στα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ανατολής και της Δύσης, τη δημιουργία των πρώτων πανεπιστημίων, προδρόμων των σημερινών, στη Δύση, την αμφισβήτηση της Θεολογίας στα νεώτερα ΑΕΙ και την αδιαμφισβήτητη πλέον αποδοχή της στο πεδίο των Ανθρωπιστικών Επιστημών. Τέλος εξετάζεται η εναρμόνιση των θεολογικών σπουδών στην Ελλάδα σε σχέση με τα Ευρωπαϊκά δεδομένα (Μπολώνια 1999) και το μέλλον τους στη χώρα μας.

Ως προς τη μεθοδολογία παρουσιάζονται οι ιδιαίτεροι κλάδοι της επιστήμης της Θεολογίας, οι τρόποι με τους οποίους προσεγγίζεται η κάθε ερευνητική περιοχή, καθώς επίσης και η τεχνική εκπόνησης επιστημονικών εργασιών. Επιπλέον παρατίθενται δοκίμια σύγχρονου θεολογικού προβληματισμού.

Το μάθημα χωρίζεται σε δύο ενότητες.

  • Στην πρώτη εξετάζεται ο βίος και η διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας και των εκκλησιαστικών συγγραφέων ενώ στη δεύτερη επιχειρείται η ιστορικο-φιλολογική και θεολογική ανάλυση και επεξεργασία των έργων τους. Ο κάθε συγγραφέας ή πατέρας της Εκκλησίας τοποθετείται στο ευρύτερο χωροχρονικό και πνευματικό πλαίσιο και διαπιστώνεται ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά προσεταιριστικά ή αντιθετικά σε συγκεκριμένα κοινωνικά, πολιτικά, θεολογικά και εκκλησιαστικά δεδομένα.
  • Στη δεύτερη ενότητα εξετάζεται το πρόβλημα της ερμηνείας της χριστιανικής γραμματείας. Παρουσιάζονται οι μέθοδοι ερμηνείας που επέλεξαν πατέρες και εκκλησιαστικοί συγγραφείς καθώς και τα θέματα που προκύπτουν από τη συνάντηση του πατερικού λόγου με σύγχρονα ζητήματα. Η προσέγγιση γίνεται επί τη βάσει των πατερικών κειμένων τα οποία αναγιγνώσκονται και αναλύονται κατά τη διάρκεια των μαθημάτων. Σκοπός του μαθήματος είναι η μύηση των φοιτητών στην χριστιανική γραμματεία, στις μεθόδους ιστορικοφιλολογικής της προσέγγισης και της ερμηνευτικής της ανάλυσης. 

Το μάθημα έχει σκοπό να εισαγάγει τους φοιτητές στην προβληματική της Ηθικής ως επιστήμης και να τους προετοιμάσει για τη Χριστιανική Ηθική. Επιμέρους θέματα που εξετάζει είναι: η προέλευση της έννοιας της ηθικής• ηθική φιλοσοφία: προσεγγίσεις κλασικών και σύγχρονων φιλοσόφων• αρχές και μεθοδολογία της ηθικής• ηθικές διαστάσεις των σύγχρονων προβλημάτων• οι πηγές της Χριστιανικής Ηθικής• οι οντολογικές βάσεις του χριστιανικού ήθους• αυτονομία και ετερονομία• ελευθερία και αυθεντία• θεία και ανθρώπινη δικαιοσύνη• οι σχέσεις μεταξύ δόγματος και ήθους. Το μάθημα συμπληρώνεται από μια σύντομη εξέταση πατερικών κειμένων που αναφέρονται σε βασικά θέματα Χριστιανικής Ηθικής.

Θεωρίες Μάθησης και Αγωγής στην Παιδαγωγική Επιστήμη

Στο συγκεκριμένο μάθημα επιχειρείται λεπτομερής ανάλυση στη διαμόρφωση της βίβλου και στο πώς προέκυψαν τα βιβλία της Αγίας Γραφής. Στόχος του μαθήματος είναι να ενημερώσει τους φοιτητές: α) για τα πορίσματα της σύγχρονης επιστήμης σε θέματα που σχετίζονται με την ονομασία, τη συγγραφή, τη σύνθεση, την ένταξη στον κανόνα, το περιεχόμενο και τη θεολογία των βιβλίων της παλαιάς διαθήκης και β) για την ιστορία, τη Γραφή, την ανάγνωση και τα κυριότερα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα της εβραϊκής γλώσσας του πρωτότυπου κειμένου της Παλαιάς Διαθήκης. Η εκπαίδευση και η ερευνητική καλλιέργεια των φοιτητών επιτυγχάνεται μέσω της μελέτης και της προσέγγισης των γραφών με συστηματικό τρόπο και τη βαθμιαία εισαγωγή τους σε θεμελιώδη θέματα της Παλαιάς Διαθήκης η οποία δεν είναι η μυθολογία των εβραίων, αλλά η αποκάλυψη του θεού προς τους ανθρώπους και η καταγραφή της ιστορίας των σχέσεων του Θεού με τον άνθρωπο, τα βιβλία της δεν αποτελούν απλώς τη λογοτεχνία ενός λαού αλλά πνευματική κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας

Ποιμαντική Θεραπευτική Ποιμαντικές θέσεις του αγίου Νικοδήμου στο συμβουλευτικό Εγχειρίδιο και η σύγχρονη ποιμαντική πραγματικότητα Εκκλησία και χαρισματική ποιμαντική διακονία Εξαρτήσεις:μία προσέγγιση Η χρησιμοποίηση χημικών προϊόντων. Θεώρηση οικολογικής ηθικής Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Έννοια, περιεχόμενο και αξιολόγηση από άποψη χριστιανικής ηθικής Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η πορεία προς το όραμα Η γυναίκα στη δημόσια λατρεία του Θεού Η εξομολόγηση: το μυστήριο του νόμου και της χάριτος Η προέχουσα ιδιότητα των εφημερίων ως θρησκευτικών λειτουργών Η θέση των ΓΟΧ(παλαιοημερολογιτών) εντός της ελληνικής πολιτείας. Νομική τους εκπροσώπηση Ορθοδοξία και διεθνείς σχέσεις Οικογένεια, πολυπολιτισμικότητα και μεταμοντερνισμός

ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ. ΧΩΡΙΣ ΕΞΩΦΥΛΛΟ..pdfΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ. ΧΩΡΙΣ ΕΞΩΦΥΛΛΟ..pdf

Στο μάθημα αυτό εξετάζονται τα ακόλουθα θέματα: • Η κατάσταση της ελληνικής σχολικής παιδείας κατά την περίοδο 1453-1821 • Σχολές της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως • Σχολές Πατριαρχικών Σταυροπηγιακών Μονών • Επαρχιακές Πατριαρχικές Σχολές • Σχολές των εκκλησιαστικών επαρχιών του Οικουμενικού Θρόνου • Ζητήματα ίδρυσης, οργάνωσης και λειτουργίας των ελληνικών σχολείων