Επιστημολογικά & γνωσιολογικά ζητήματα, Αρχειακή έρευνα, Πρωτογενείς και Δευτερογενείς Πηγές, Τεκμηρίωση και κριτική των πηγών, Κοινωνικο-επιστημονική έρευνα (συνεντεύξεις, κ.λπ.), Η Μέθοδος SWOT, Ανάλυση ερωτηματολόγιου, Περιγραφική Στατιστική, Πίνακες διπλής εισόδου και έλεγχος ανεξαρτησίας

Το μάθημα-σεμινάριο εξετάζει τη γεωπολιτική συγκρότηση του σύγχρονου κόσμου. Τα βασικά γεωπολιτικά συστήματα αναλύονται ως προς τις ιστορικές τους ρίζες, τις αιτίες που τα δημιούργησαν, τους στόχους στους οποίους απέβλεπαν και αποβλέπουν και την δυναμική που ανέπτυξαν και αναπτύσσουν. Η έρευνα επικεντρώνεται ειδικά στα ευρωπαϊκά συστήματα, στο χώρο της Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής. 

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών και φοιτητριών με τους μηχανισμούς της δράσης του κράτους από τη σκοπιά της ανάλυσης της δημόσιας πολιτικής. Το μάθημα διαιρείται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος είναι αφιερωμένο στη θεωρία. Αναλυτικότερα, εξετάζονται οι προσεγγίσεις που επιχειρούν να αναλύσουν και να ερμηνεύσουν τις διαδικασίες διαμόρφωσης, υλοποίησης, αξιολόγησης και μεταβολής των δημόσιων πολιτικών σε εθνικό, υπερεθνικό και υποεθνικό επίπεδο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται:

  • α) στις νεοθεσμικές προσεγγίσεις (ορθολογικής επιλογής, ιστορικές, κοινωνιολογικές) και
  • β) στη συζήτηση των επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης και του Εξευρωπαϊσμού.

Στο δεύτερο μέρος, το μάθημα εστιάζεται στη μελέτη της άσκησης δημόσιων πολιτικών στην Ελλάδα. Προηγείται η παρουσίαση των κύριων απόψεων και υποθέσεων που έχουν διατυπωθεί στο πλαίσιο της βιβλιογραφίας του Εξευρωπαϊσμού και της νεοθεσμικής προσέγγισης και ακολουθεί η μελέτη επιλεγμένων δημόσιων πολιτικών:

  • α) των εθνικών και περιφερειακών αναπτυξιακών πολιτικών και
  • β) της κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης (με έμφαση στην εξέταση της κρίσης του ελληνικού κοινωνικού κράτους). 

Το μάθημα έχει ως βασικό στόχο την εξοικείωση των φοιτητριών/ών με τις τρέχουσες θεωρητικές αναζητήσεις για την τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, τις σημαντικότερες τάσεις για την εξέλιξη αυτών των θεσμών στην Ευρώπη μέσα από μια συγκριτική τους θεώρηση και, τέλος, την λειτουργία της τοπικής και περιφερειακής διοίκησης, ιδίως στην Ελλάδα και ορισμένες επιλεγμένες Ευρωπαϊκές χώρες. Στο πλαίσιο της γενικότερης προβληματικής της τοπικής και περιφερειακής διακυβέρνησης, θα αναλυθούν βασικές θεωρίες και τρέχουσες τάσεις για τα σχήματα διακυβέρνησης, την τοπική ηγεσία, τα καθεστώτα διακυβέρνησης πόλεων (urban regimes), τις δυναμικές της παγκοσμιοποίησης, του εξευρωπαϊσμού και της περιφεριοποίησης. Θα παρουσιαστούν επίσης συγκριτικές μεθοδολογίες και εργαλεία, καθώς και οι βασικές τυπολογίες και κατηγοριοποιήσεις των συστημάτων αυτοδιοίκησης στις χώρες της Ευρώπης. Τέλος, θα αναλυθούν ορισμένες βασικές πτυχές της πρακτικής λειτουργίας των θεσμών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. 

Το μάθημα αυτό προσφέρει εμπειρική (πρακτική) εκπαίδευση –όχι απλά θεωρητική ανάλυση της εφαρμοσμένης πολιτικής σε τρεις επιμέρους θεματικές: διαμόρφωση στρατηγικής για διαχείριση πόρων (οικονομικών και ανθρώπινων), επικοινωνία και μέτρηση της κοινής γνώμης, εκλογικές εκστρατείες (στο πλαίσιο τυπικών ή άτυπων πολιτικών υποκειμένων). Οι φοιτητές θα επιδιωχθεί να συμμετέχουν στην διαμόρφωση και υλοποίηση εκλογικής εκστρατείας ή στην διαχείριση της διοίκησης σε ένα πολιτικό θεσμό ή κόμμα. 

Ανάλυση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και των επιπτώσεων στην λειτουργία του ελληνικού κράτους.

Βασικός στόχος του μαθήματος είναι να προσφέρει μια αναλυτική θεωρητική, μεθοδολογική και εμπειρική προσέγγιση στο γνωστικό αντικείμενο της εκλογικής κοινωνιολογίας. Αρχικώς παρουσιάζεται μια ιστορική αναδρομή στη μελέτη της εκλογικής συμπεριφοράς, ξεκινώντας με τη συμβολή της εκλογικής γεωγραφίας στο εν λόγω ερευνητικό πεδίο. Με άξονα τα βασικότερα θεωρητικά υποδείγματα (ή μοντέλα/σχολές) για την ανάλυση και ερμηνεία των εκλογικών δεδομένων (το μικρο-κοινωνιολογικό υπόδειγμα της σχολής του Columbia, το μακρο-κοινωνιολογικό μοντέλο, το κοινωνικο-ψυχολογικό υπόδειγμα της σχολής του Michigan και εκείνου της ορθολογικής επιλογής) προσεγγίζουμε σειρά θεματικών ενοτήτων, οι οποίες εντάσσονται στο γνωστικό αντικείμενο της εκλογικής κοινωνιολογίας...

Μεθοδολογία Πολιτικών Επιστημών για όλες τις κατευθύνσεις 

Το μάθημα εξετάζει το ζήτημα της συγκρότησης σύγχρονου κράτους στην Ελλάδα και, πιο συγκεκριμένα, πώς το έχουν προσεγγίσει οι ιστορικοί, οι πολιτικοί επιστήμονες και οι κοινωνιολόγοι από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα. Αναφέρεται σε ερευνητικές μελέτες που προτείνουν γενικά ερμηνευτικά σχήματα για την κατανόηση των όρων συγκρότησης του ελληνικού κράτους και του χαρακτήρα του ελληνικού εκμοντερνισμού. Παρουσιάζει τις εν λόγω ερμηνείες και δοκιμάζει την ευρετική τους ικανότητα διερευνώντας:

  • α) το θεωρητικό και ιδεολογικοπολιτικό υπόβαθρό τους και
  • β) τη μεθοδολογία και την τεκμηρίωση των ερμηνευτικών σχημάτων τους.

Εστιάζει την παρουσίαση σε δύο θεματικούς άξονες:

  • α) στη θεσμική συγκρότηση του κράτους (διοίκηση, θεσμοί και μηχανισμοί πολιτικής συμμετοχής) και
  • β) στον ρόλο του ξένου παράγοντα στην ελληνική πολιτική ζωή. 

Το μάθημα-σεμινάριο εξετάζει τους ιστορικούς όρους που διαμόρφωσαν τη σχέση πολέμου και πολιτικής. Αναλύει συγκριτικά τα χαρακτηριστικά των πολέμων της σύγχρονης εποχής και της τρέχουσας συγκυρίας. Το πέρασμα από τον ολοκληρωτικό πόλεμο στον πόλεμο αμοιβαίας καταστροφής και από εκεί στους γεωγραφικά προσδιορισμένους, συχνά αυτοτροφοδοτούμενους, εμφύλιου χαρακτήρα πολέμους του γύρω μας κόσμου εξετάζονται στο σεμινάριο. Η κλασσική θεωρία του πολέμου και η αμφισβήτησή της στην μετά τον Ψυχρό Πόλεμο πολιτική συγκυρία βρίσκονται επίσης μέσα στα αντικείμενα του μαθήματος όπως επίσης και οι επιπτώσεις των μεταβολών που λαμβάνουν χώρα στο πεδίο των πολεμικών αναμετρήσεων πάνω στα σημερινά πολιτικά συστήματα και ειδικά στην αστική αντιπροσωπευτική κοινοβουλευτική δημοκρατία. 

Το μάθημα επικεντρώνεται στην μετα-διαφωτιστική πολιτική σκέψη και στις σημαντικές στιγμές των νεωτερικών φιλοσοφικών προγραμμάτων αναφορικά με την πολιτική. Εξετάζει θέματα της πολιτικής σκέψης του γερμανικού ιδεαλισμού, τον γαλλικό φιλελευθερισμό, την ωφελιμιστική σκέψη της ευημερίας και της κατανομής του οφέλους, τον Μαρξ και τις ιδέες της ριζοσπαστικής κοινωνικής κριτικής. Τέλος, το μάθημα εξετάζει θέματα της αντιδημοκρατικής σκέψης στην ύστερη νεωτερικότητα από τον Νίτσε ως τον Καρλ Σμιτ καθώς και τα επιχειρήματα του νεότερου συντηρητισμού (Leo Strauss, Michael Oakeshott). 

Από τη στιγμή της εμφάνισής της, στο έργο του Γάλλου διαφωτιστή De Tracy, η έννοια της «ιδεολογίας» αποτέλεσε αναμφίβολα ένα από τα βασικότερα θεμέλια της πολιτικής νεωτερικότητας. Παράλληλα, η μελέτη της ιδεολογίας αναδείχθηκε σε έναν από τους κυριότερους ερευνητικούς τομείς στον χώρο της πολιτικής θεωρίας. Σκοπός του μαθήματος είναι, αρχικά, να παρουσιάσει μια ιστορική γενεαλογία των ποικίλων εννοιολογήσεων της ιδεολογίας, από το διαφωτιστικό πρόγραμμα της Σχολής των Γάλλων «ιδεολόγων» στις μαρξικές και μαρξιστικές θεωρήσεις και την κοινωνιολογία της γνώσης του Καρλ Μάνχαϊμ, καταλήγοντας στην χαρτογράφηση των αδιεξόδων των παραδοσιακών θεωριών της ιδεολογίας, όπως αναδεικνύονται στο έργο στοχαστών όπως ο Μισέλ Φουκώ και ο Πιερ Μπουρντιέ. Στο κυρίως μέρος του μαθήματος η συζήτηση θα επικεντρωθεί σε μια εις βάθος διερεύνηση του περάσματος από την ιδεολογία στον πολιτικό λόγο μέσω της αλλαγής παραδείγματος που επιφέρει η λεγόμενη «γλωσσολογική στροφή» και η εδραίωση του επιχειρήματος της κοινωνικής κατασκευής της πραγματικότητας (κονστρουξιονισμός). Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στους τρόπους με τους οποίους οι παραπάνω πολιτικο-θεωρητικοί μετασχηματισμοί αποτυπώθηκαν στο έργο τριών σημαντικών προσεγγίσεων της ιδεολογίας και του πολιτικού λόγου που οριοθετούν τις σύγχρονες αναζητήσεις στο πεδίο αυτό. Πρόκειται για το έργο του Λουί Αλτουσέρ, του Ερνέστο Λακλάου και του Σλάβοϊ Ζίζεκ. Μέσα από την κριτική ανάγνωση και ανάλυση των σχετικών κειμένων θα αξιολογήσουμε τις λύσεις που προτείνουν για τον αναπροσανατολισμό της θεωρίας της ιδεολογίας σε ένα λογο-αναλυτικό πλαίσιο επηρεασμένο από τον ψυχαναλυτικό στοχασμό και τη συμβολή τους στην επαρκέστερη χαρτογράφηση των ιδεολογικών φαινομένων της πολιτικής νεωτερικότητας και μετα-νεωτερικότητας. 

NaDiavasoumeToKefalaio_teliko.pdfNaDiavasoumeToKefalaio_teliko.pdf